Agenda voor de Toekomst

Ontwikkelingen en kansen van de bibliotheken liggen in het volgende: Internet met de informatieovervloed vraagt mediawijsheid van mensen, het gebruikersgedrag verandert, de e-economie vraagt vernieuwing van het bibliotheekaanbod, mensen lezen én lenen minder, lees- en taalvaardigheid loopt terug, een vernieuwd doelgroepenbeleid van bibliotheken is noodzakelijk, en de spreiding en diversiteit van bibliotheekvoorzieningen vraagt aanpassing aan de eisen van de tijd.

Drie kerndoelen
Uitgangspunt is 'de nieuwsgierige Nederlander'. Hierbij zijn drie kerndoelen geformuleerd: 

• inspelen op veranderende behoeften; De uitdaging is om meer burgers met een passend en aantrekkelijk aanbod naar de fysieke en digitale bibliotheek te lokken en hen als klant te behouden met meer service en gemak.
• verbetering van aanbod en dienstverlening; Het verbeteren van de fysieke en digitale collecties van de openbare bibliotheken met een kwalitatief hoogstaande ontsluiting en beschikbaarstelling, zodat vraag en aanbod geoptimaliseerd kunnen worden. Lezen en leesplezier blijven daarbij de kern voor leesbevordering, bestrijding laaggeletterdheid en spreiding van literaire cultuur.
• verbetering van infrastructuur en beschikbaarheid.

Verbeteren van de digitale infrastructuur heeft de prioriteit. De huidige gedecentraliseerde infrastructuur van openbare bibliotheken krijgt een verbeterprogramma met een centrale regie. De collectie, de digitale bibliotheek, mediawijsheid en activiteiten rondom lezen en leesbevordering zullen betrokken worden bij de afspraken die gemaakt worden over de digitale infrastructuur van het hele land.

Om de doelen te realiseren concentreren de bibliotheken zich vanuit de kerntaken lezen, leren en informeren op vier centrale thema's:

1. Digitale bibliotheek: De ambitie is om vanuit een gezamenlijke ICT-infrastructuur een gezamenlijke professionele Digitale Bibliotheek van en voor alle openbare bibliotheken te realiseren. Sleutelbegrippen zijn: interactie en personalisering voor verschillende doelgroepen en onderwijsniveaus. Thuisgebruik van ingekochte online bestanden heeft topprioriteit.
2. Collectie Nederland: de Collectie Nederland omvat bronnen van alle openbare bibliotheken, samenwerkingspartners én van gebruikers. Door provinciaal en landelijk afgestemd collectie- en bewaarbeleid, ontwikkeling van het etalageconcept en integratie van gespecialiseerde zwaartepuntcollecties hebben gebruikers ook de bijzondere, moeilijk verkrijgbare en reeds lang uitverkochte titels tot de beschikking. Aangevuld en verrijkt met de kennis van bibliothecarissen en lezers en vormen ze The Long Tail.
3. Mediawijsheid: Om burgers beter toe te rusten voor de overvloed aan informatie ontwikkelen bibliotheken leerprogramma's voor verschillende doelgroepen. Ook zullen bibliotheken als lokale steunpunten van het onlangs opgerichte Mediawijsheid Expertisecentrum optreden. Dit gebeurt in samenwerking met het onderwijs.
4. Lezen en leesbevordering De bibliotheek als kenniscentrum van lezen en literatuur wordt verder doorontwikkeld. Speciale aandacht gaat uit naar laaggeletterden van alle leeftijden.

De gekozen thema's hebben alle betrekking op de kerntaken van de bibliotheek: Informatie, Educatie en Lezen.

Ondersteunende programma's
Ter ondersteuning de kerndoelen voorziet de Agenda in drie programma's:

1. Marketing: Voor de periode 2009-2012 wordt een centrale marketingstrategie geïmplementeerd, gericht op: vergroting van het bereik, stijging van het aantal bezoekers, meer abonnementhouders, en toename van het gebruik van de digitale bibliotheek. Jongeren via het onderwijs en 65-plussers zullen extra aandacht krijgen. Elementen van de marketingstrategie zijn: de bibliotheken gaan opereren als een landelijke organisatie met lokale 'culturele' ondernemers; het merk bibliotheek wordt door samenwerking in landelijke campagnes versterkt; kennis van de klant wordt uitgebreid en klantsegmentatie wordt benut; landelijk worden afspraken gemaakt over het tariefbeleid en er wordt onderzocht of de bibliotheekbranche landelijke klant- en winkelformules kan ontwikkelen waar een lokale invulling in mogelijk is.
2. HRM: Een nieuw beroepsbeeld en een ander opleidingstraject zijn nodig. De bestaande scholing en beroepscompetenties sluiten onvoldoende aan bij de ambities voor de bibliotheek van de toekomst. De grote uitstroom van personeel wordt onvoldoende gecompenseerd met instroom. Daarom wordt er ingezet op een nieuw bibliothecair opleidingsprogramma, geënt op het principe van de lerende organisatie. Uitgangspunten: centrale regie op (nieuwe) opleidingen (mbo en hbo/wo); ondersteuning bij strategische personeelsplanning in de regionale netwerken; (door)ontwikkeling van HRM-instrumenten. Voor het kunnen aantrekken van kwalitatief goed personeel is adequate salariëring noodzakelijk en moeten omvangrijker banen en betere loopbaanmogelijkheden worden geboden.
3. ICT-infrastructuur: Realisatie van een gezamenlijke informatiearchitectuur waarin door doelmatige inzet van ICT-middelen, een stevige basis voor nieuwe functionaliteit en dienstverlening, met beter afgestemde en snellere ontwikkelingen mogelijk zijn en waarin kennis en ervaring kunnen worden gedeeld.

Partners
De bibliotheken zullen hun ambities door samenwerking met partners uit verschillende sectoren realiseren.

Financieel
Het rijke geeft een extra impuls van 20 miljoen voor de bibliotheekvernieuwing. Een gezamenlijke bijdrage van bibliotheken, gemeenten en provincies in de orde van grootte van de rijksbijdrage in een groeimodel naar 2012 is uitgangspunt.

Bestuurlijk model en innovatiecentrum
Voor uitvoering van deze agenda is een nieuw bestuurlijk model van de VOB noodzakelijk waarmee tempo, focus en regie voorop staan. Dit zal kort na het bestuurlijk akkoord tussen de overheden en de daaruit voortkomende besluitvorming ten aanzien van sectorinstituut en brancheorganisatie verder uitgewerkt worden.

Bron: VOB