De glazen pui in Bergen op Zoom

De bibliotheek in het centrum van Bergen op Zoom is al vele jaren gevestigd in het mooiste monument van de stad; het Markiezenhof. Een heel mooi en bijzonder stadspaleis met internationale allure. Iedereen die de bibliotheek bezoekt zegt: wat een prachtig gebouw! Ondanks al die schoonheid is het door een in de loop van jaren ontwikkeld inzicht in bibliotheekwerk niet meer het gebouw waar je nu een bibliotheek in zou huisvesten. Het bibliotheekgedeelte van het monument heeft geen uitstraling die het naar binnen lopen stimuleert, de ruimtes zijn onlogisch aan elkaar gekoppeld, er is geen overzicht en de bruikbare oppervlakte is gewoon te klein. Maar als je eenmaal in zo’n monument zit, kom je er niet gemakkelijk meer uit, want je klanten vinden het prachtig en wat moet je met zo’n monument als gemeente als er geen bibliotheek meer inzit? Je vindt er niet zomaar een andere nuttige bestemming voor, die ook nog eens duizenden bezoekers per week trekt. Want dankzij de bibliotheek is het Markiezenhof ook een levend monument, waar altijd mensen rondlopen. Veelal bibliotheekbezoekers!
Toen Bergen op Zoom een nieuw winkelgebied kreeg waar de grote trekkers (HEMAS, C&A en dergelijke) geconcentreerd bij elkaar kwamen staan werd het veel stiller in het oude winkelcentrum “het Vierkantje”, vlak achter het Markiezenhof. Dat was het gemeentebestuur een doorn in het oog. En zo ontstond het idee bij bibliotheek en gemeente om iets te gaan doen met al die bibliotheekbezoekers. Een winkelpand in het vierkantje grenst aan de achterkant aan het bibliotheekgedeelte van het Markiezenhof. Als daar de bibliotheekingang nu eens naartoe kon verhuizen, dan kan de bibliotheek zijn aantrekkingskracht in een winkelstraat etaleren en zo zijn bezoekersaantal laten groeien en wordt het drukker in de winkelstraat, dit tot voordeel van de winkeliers, want als je je winkel op orde hebt, zijn passanten ook vaak kopers.
Een gedurfd plan! Wij hebben als bibliotheek een architect advies gevraagd of dit wel een haalbare optie was, want de wens om meer bezoekers te trekken wil je natuurlijk ook waarmaken. De architect was erg kritisch. Om via een winkelgevel van ca. 5 meter breed een bibliotheek van bijna 2000 m2 te presenteren is niet eenvoudig. Ga maar eens kijken in Utrecht, waar de centrale bibliotheek op de Oude Gracht zich presenteert via een kleine ingang op de begane grond. Je loopt er zo voorbij! En dat wilden we dus niet.
De architect adviseerde om er een zo open mogelijke gevel in te maken, van glas, zodat er maximaal zicht zou ontstaan op het achterliggende deel, het leescafé. Alleen dan zou de aantrekkingskracht voor passanten maximaal zijn. Uiteindelijk waren alle betrokkenen enthousiast over dat plan en de architect kon aan het werk met een bijzondere opdracht. Het vergunningentraject werd opgestart en er werd met de werkzaamheden aangevangen. Als een van de eerste zaken werd de oude winkelgevel, een lelijke jaren zestig kunststof kozijnengevel, gesloopt. In de straat waar de nieuwe bibliotheekingang zou komen, de Kortemeestraat, zou de bibliotheekgevel iets opvallends en fraais worden te midden van de vele monumentale gevels in dat historische stadsdeel. Dachten we!

Er is in Bergen op Zoom een zeer actieve Vereniging Binnenstad, die zich inzet voor het behoud van de historische uitstraling van het stadshart van Bergen op Zoom. Een goede club, waarin vele enthousiastelingen zich met verstand van zaken bezig houden met die mooie stad, die Bergen op Zoom ontegenzeggelijk is. Een vereniging waar je als bibliotheek graag een platform voor bent in het kader van je informatieve functie!
Helaas was de Vereniging Binnenstad niet gecharmeerd van de glazen gevel, die onze architect had ontworpen, en diende bezwaar in bij de vergunningverlener, de gemeente. De Vereniging zag liever een gemetselde gevel, met traditionele deuren. Diverse keren is met de Vereniging gesproken om tot een oplossing te komen die voor de partijen acceptabel was, maar dat lukte niet. Dus…. De vereniging stapte naar de rechter en kreeg gelijk! Er had iets gehaperd in het vergunningentraject en de fanatieke leden van de vereniging, veelal gepensioneerd en dus tijd genoeg, legden dat feilloos bloot. Maar gemeente en bibliotheek geloofden toch in het glazen ontwerp, omdat alleen zo het doel gerealiseerd kon worden: zoveel mogelijk mensen naar binnen lokken. En zo begon een soap die zijn weerga niet kende. De regionale krant had volop gelegenheid om de plaatselijke pagina’s te vullen, de gemeentelijke politiek begon zich ermee te bemoeien en op laatst ging het alleen nog maar om het gelijk hebben van de partijen en het bibliotheekbelang werd schijnbaar van ondergeschikt belang.
Om een lang verhaal maar kort te houden: Uiteindelijk heeft een derde rechtszaak een uitspraak gekregen die groen licht gaf voor de realisering van de glazen pui. De bouw hiervoor is door dit geprocedeer met een jaar vertraagd. Bergen op Zoom heeft meer dan een jaar met een bibliotheek zonder leesruimte moeten functioneren. Een geamputeerde bibliotheek! Inmiddels is de bouw hervat en zal de vernieuwde centrumbieb in november eindelijk zijn deuren op de nieuwe plek gaan openen. Hopelijk is de roerige bouwperiode dan snel vergeten en heeft iedereen het straks over de mooie nieuwe bibliotheek van Bergen op Zoom, met een smaakvolle en passende gevel in het historische stadshart! Een bibliotheek met volledig selfservice, gratis internet, Wifi, lekkere koffie, veel zitplaatsen….ik zou zeggen kom kijken in november!

Nanno Nanninga
Algemeen directeur Bibliotheek Het Markiezaat 

Bekijk ook het filmpje:

Links:
www.markiezaatsbibliotheken.nl  
www.verenigingbinnenstad.net  
www.youtube.com/watch?v=XLEClea2WmA