Kenniscirkel Leven Lang Leren

Op donderdag 19 mei toog ik naar Weert om deze Kenniscirkel bij te wonen in het gastvrije Bibliocenter. Gek hè? Die zachte g in het zuiden doet altijd gemoedelijk en relaxed aan! Het thema was: We slaan de handen ineen in de strijd tegen laaggeletterdheid! En: er is nog een hele strijd te voeren! Maar … ik heb vanmiddag ook weer ervaren dat er al zó veel georganiseerd wordt! Veel inspiratie opgedaan. Dit wordt een persoonlijke impressie, de ene presentatie vond ik boeiender dan de andere. Ze zijn overigens allemaal hier te vinden, net als de links naar de diverse organisaties.

De organisatie was in handen van Bibliotheekhuis Limburg (met dagvoorzitter Ivette Sprooten) en Cubiss (met dagvoorzitter Petra van Oosterhout). Er was meteen werk aan de winkel voor de organisatie: de beamer deed het niet! Een bekend fenomeen op het “moment suprême”. Jammer, want zo ging kostbare tijd verloren, die we – zo bleek later – hard nodig hadden voor het gehele programma. Verder verliep de organisatie trouwens prima, van ontvangst met heerlijke soep en broodjes tot het cadeautje bij de afsluiting: een heel toepasselijke stempeldoos met de letters van het alfabet.

De aangekondigde eerste spreker Rini van Rinsum (wethouder Cultuur Veghel) was op het laatste moment verhinderd. Thomas Bersee (ETV en Cubiss) nam (aan het einde) zijn plaats in.

Daardoor werd het spits afgebeten door Marian Janssen-de Goede, een ZZP’er van het bureau “Zet een punt”. Een goede binnenkomer! Ze realiseert zich dat haar doelstelling “iedereen moet kunnen lezen en schrijven” niet haalbaar is, maar ze zet alles in het werk om dit basisrecht voor zo veel mogelijk mensen waar te maken. Haar activiteiten aanhorend, vraag ik me af: “wat doet ze eigenlijk niet, om haar doel te bereiken?”
Ze ontwikkelt, hertaalt, richt panels in, zet projecten op al dan niet in samenwerking met andere partners, geeft lezingen. Ze noemt het onderwijs, de zorgsector, Stichting Lezen & Schrijven, ja eigenlijk te veel om op te noemen.
Persoonlijk sprak de woningbouwsector mij wel aan: ik heb daar al contacten i.v.m. de bibliotheekdienst-aan-huis (ik heb posters mogen ophangen op al hun locaties. Tip?). Hier mijn gedachten maar eens over laten gaan ...
Een letterlijke eye opener was het onderzoek “oog voor lezen”, een leesmeting. Nu eens geen aandacht voor het verklanken (mond), maar voor het waarnemen (oog). Met een cameraatje worden de oogbewegingen gevolgd en gemeten bij het lezen van een tekst en dit wordt op een strategische manier in kaart gebracht. Hieruit zijn veel resultaten te halen die weer toepasbaar zijn voor vele doeleinden.
Ze besluit haar boeiende betoog met een dubbel pleidooi: 1) niet praten maar doen en 2) niet praten òver de laaggeletterden maar mèt! Ik heb zelf nog naar voren gebracht dat het handig zou zijn Marian in te schakelen bij het opstellen van een huishoudelijke bibliotheekreglement in eenvoudige taal en dit Brabantbreed aan te pakken. We zijn immers blij als laaggeletterden als nieuw bibliotheeklid, alleen: het reglement is veel te moeilijk.

Ina den Hollander van CINOP vertelt over alle ins en outs van het Landelijk Aanvalsplan Laaggeletterdheid (* 2006): de aanleiding, doelstellingen, de 6 pijlers, ervaringen en resultaten. Zo is gebleken dat de participatie in het algemeen verbetert, naarmate ook de geletterdheid toeneemt. Educatie in bedrijven krijgt gelukkig steeds meer aandacht. Ze gunt ons een kijkje in het binnenkort ter perse gaan van de resultaten van het ALL onderzoek (Taal smaakt naar meer). Het vervolg op het aanvalsplan krijgt een breder thema. Ina vestigt ook de aandacht op de bedreigingen a.g.v. de kabinetsbezuinigingen, maar er liggen óók kansen! In mijn beleving een presentatie met wat te veel informatie voor dit korte tijdsbestek. Gelukkig wordt de presentatie nog verspreid.

Hierna kreeg Elisabeth Weinberger het woord. Zij is coördinator vrijwilligers van SeniorWeb. Een kort en krachtig betoog. De enorme vlucht die de digitale technologie heeft genomen verklaart het nog steeds toenemende ledenaantal van SeniorWeb. Velen kunnen de eenvoudigste handelingen verrichten, maar beschikken verder over weinig digitale vaardigheden. Soms ligt laaggeletterdheid hieraan ten grondslag. In onze digitale economie zijn deze vaardigheden nu juist zo hard nodig! In de bibliotheek merken we hier natuurlijk ook alles van. Neem alleen maar het zoeken en aanvragen van titels via de website, het verlengen van de materialen, maar ook het vinden van informatie op het net i.p.v. in de bibliotheek. Mediawijsheid heeft ook de volle aandacht binnen bibliotheekland. Elisabeth licht elkaars sterke kanten toe en geeft tips voor meer samenwerking, óók met bijv. het ROC.

Inmiddels zijn we aangeland bij de praktijk! Lianne Knobel (Bibliotheek Breda) vertelt vol enthousiasme over de opgezette leesclubs voor laaggeletterden. Met het voorbeeld van Etten-Leur in de hand zijn ze hier slagvaardig mee gestart, wat binnen de kortste keren resulteerde in 4 startende groepen. De bezuinigingen gooien roet in het eten voor veel nieuwe groepen in 2011, maar het enthousiasme is er niet minder om. Lianne heeft geconstateerd dat de taalbeheersing daadwerkelijk is verbeterd en dat de interesse voor een lidmaatschap van de bibliotheek is gegroeid (dus toch maar een reglement in eenvoudige taal?). Een aanrader voor andere bibliotheken?! Mijn eigen pogingen bij het ROC zijn tot nu toe op niets uitgelopen, misschien moet ik mijn licht maar ‘es in Breda opsteken?

Parkstad Limburg Bibliotheken had Marja Henssen en Helene Gooren afgevaardigd om hun ervaringen met het ROC Arcus College uit de doeken te doen. Een gedegen en uitgebreid verhaal met zeker ‘best practices’ voor andere bibliotheken. Met hen toch ook nog maar ‘es contact opnemen, denk ik, waar het bijv. de aanpak van Nederland Leest betreft en de bibliotheeklessen bij het ROC.

Mariet van Poppel toonde zich eigenlijk zelf ook een beetje verrast door het grote succes van Klik & Tik. Deze unieke samenwerking tussen de gemeente (Werk en Inkomen), het UWV, een ROC, een vrijwilligersorganisatie en de bibliotheek pakte – naar het voorbeeld van Den Haag – bij Bibliotheek Maasland boven verwachting uit. Er kan volop gebruik gemaakt worden van maatschappelijk stagiaires, een onderwerp waar ook de bibliotheken veelvuldig mee geconfronteerd worden. Bibliotheek Altena is inmiddels ook in gesprek met enkele partijen om wellicht dit Klik & Tik-voorbeeld te volgen. Ik had bij Mariet al informatie ingewonnen.

Zoals al eerder gezegd: Thomas Bersee nam de plaats in van een afwezige spreker. Jammer dat er door het uitlopen van andere presentaties voor hem nog zo weinig tijd restte. Hij vroeg vooral aandacht voor de gevolgen van de bezuinigingen. Ook hier gaat wellicht het spreekwoord “de een z’n dood … etc.” op? Ga de huidige samenwerkingen verder uitdiepen en onderzoek mogelijkheden met bijv. sociale werkplaatsen en taalcoaches. En … de bibliotheek moet zich bezinnen op het “gratis” verlenen van allerlei diensten. Er is niets mis mee, wanneer ook de bibliotheek zich als een volwaardig commercieel partner opstelt in onderhandelingen! Tot slot nodigt hij iedereen met klem uit na te denken over onderwerpen voor de volgende bijeenkomst van de Kenniscirkel Leven Lang Leren. Graag z.s.m. mailen naar Petra (link naar emailadres) en/of Yvette (link naar emailadres). Twitteren kan ook met hashtag #KCLLL.

De volgende bijeenkomst staat gepland voor: donderdag 3 november in Den Bosch. ProBiblio en de OBD (Overijsselse BibliotheekDienst) zullen mede-organisatoren zijn.

Tot slot: Petra en Yvette: goed georganiseerd! Veel inspiratie opgedaan, veel informatie gekregen. Jammer, dat enkele Power Point-presentaties zoveel tekst bevatten. Enkele trefwoorden met een eigen toelichting erbij houdt de aandacht vast (zeker aan het einde van de middag en met zoveel sprekers…). Tot de volgende #KCLLL!

Tryntsje van Vessem
Bibliotheken Altena