Moreel dilemma

Binnen de bibliotheeksector lopen veel mensen rond die geloven dat er ooit een legaal aanbod van ebooks zal komen. Droom vrolijk verder. Dat komt er niet. De uitgevers zullen het - godzijdank - nooit toestaan. Die gaan die rechten zelf exploiteren. Behalve de uitgevers die snappen dat er in de ebook-wereld geen droog brood valt te verdienen. Bastiaan Bommeljé, om maar iemand te noemen, zal er - schat ik - nooit aan beginnen.

De belangrijkste reden ligt opgesloten in het verhaal van Stephan Kienhuis. De hoeveelheid illegale titels is nu al gigantisch. En we zouden pas aan de vooravond staan van het ebook. Ik geloof dat de boekenbranche dezelfde weg op zal gaan als de muziekwereld. En die toekomst is donker. Tenzij, tenzij ... heel erg veel burgers zich achter de oren gaan krabben en zich gaan realiseren dat ze door dit soort parasitaire gedrag (illegaal downloaden) zichzelf in the end tegen gaan komen. Over enkele jaren zullen in dit land - net zoals in de platenbranche - pak em beet een twintigtal zaken over zijn gebleven waar een fatoenlijke collectie staat, deskundig personeel aanwezig is en waar een sfeer heerst dat boeken (of muziek) er toe doen. Waar je échte muziek en boeken kunt kopen die je wilt bezitten. Die je in je handen kunt houden. Boeken die je in je kast en kamer als het ware dagelijks aanstaren als je ze niet leest of beluistert. Titels waar je herinneringen aan kunt ophangen. Waar je knipsels instopt (die je jaren later weer tegenkomt). Titels met een ziel. Doorleefde titels, kortom.

Maar het grootste probleem met deze ontwikkeling is dat iedereen het volstrekt normaal is gaan vinden om honderden (ja zelfs duizenden) titels (muziek of boeken) illegaal op een apparaat te zetten en vervolgens nog serieuzer tegen zich zelf te zeggen dat je die gaat lezen of beluisteren. Met zeshonderd boeken op vakantie. En dan ga je lezen. Maar welk? De keuze alleen kost al drie dagen. En na vier bladzijdes fladder je naar een andere titel. In der Beschränkung zeigt sich ...

De Steve Jobsen van deze samenleving kunnen veel mensen aanpraten dat zijn spullen zinvol en nodig zijn, maar ze kunnen niet de tijd en moeite meeleveren die het kost om die titels tot je te nemen. Door simpelweg met een boekje in een hoekje te kruipen. Alle apparaten uit en lezen maar. Uur na uur, dag na dag, week na week.
Dit gedrag past naadloos in een tijd waarin de helft van de bevolking hoogopgeleid wordt door heel erg weinig daarvoor te hoeven doen. InHolland is absoluut geen uitzondering. Kijk voor de grap eens naar een 'moeilijke' kennisquiz en denk terug aan het niveau van pakweg 20 jaar geleden.

Geestelijke bagage tot je nemen kost tijd, moeite én (dat is helaas volstrekt uit het oog verdwenen) kan leuk en ontspannend zijn. Ontspannender als ruim drie uur per dag achter een tv te hangen en sinds de laatste jaren meer en meer bezig zijn met een gadget. Een gadget dat als belangrijkste kenmerk heeft dat het je afleidt en weghoudt van zinvollere zaken. Moderne kwaliteitskranten zijn daar op hun manier - helaas - ook meer en meer mee bezig. Denk aan het tweede Volkskrant-katern of Lux van de NRC op zaterdag.

Mijn advies zou zijn: negeer het gedoe. Steek je vrije uren (vaker dan nu) in een echt boek en zet weer eens een hele, echte cd op. En gooi die eindeloze playlists vol hoogtepunten weg. Het leven bestaat niet alleen uit hoogtepunten. Sterker, een leven met alleen maar hoogtepunten is doodsaai. Sterker: het lijkt op de Heaven van David Byrne (a place where ...). En, allerlaatste tip, koop die boeken en cd's bij een echt bedrijf. Niet bij een parasitair bedrijf als bol.com. De binnensteden hebben het al moeilijk genoeg. Over enkele jaren zijn daar alleen nog kledingzaken en dumpstores. Dan resteert slechts dat je thuis met je gadget volgestouwd met ontelbare titels volstrekt gelukkig zult zijn. Maar een ieder die dit soort gedrag vertoont is continue op zoek naar meer, iets anders. Is zo rusteloos dat er van dat genieten ook niet veel terecht zal komen. Eeuwenoude wijsheden zouden nu opgelepeld kunnen worden. De kern van hen allen is Laat je niet gek maken én Genoeg is Genoeg.

Amen.